Fjale te vjetra ilire me kuptim edhe sot!

Diskutime tek 'Gjuhësia' filluar nga Mono, 18 Oct 2005.

  1. Mono

    Mono Fillestar

    Fjale te vjetra ilire me kuptim edhe sot!

    Mendja sa e vjeter qenka!

    Ndersa po kerkoja nje dite per prejadhjen e fjales muse dhe amuse ne Anglisht hasa kete pershkrim:
    </font><blockquote><font class="small">Citim:</font><hr />
    There are Greek dialect forms msa and moisa, and all three come from an original *montya. As to the further origins of this form, a clue is provided by the name of Mnemosyne, the goddess of memory and mother of the Muses. Her name is the Greek noun mnmosun “memory,” which comes from *mn-, an extended form of the Greek and Indo-European root *men-, “to think.” This is the root from which we derive amnesia (from Greek), mental (from Latin), and mind (from Germanic). The reconstructed form *montya that is the ancestor of Greek Mousa could then mean something like “having mental power.”

    [/ QUOTE ]

    Tani, duke menduar per mental dhe kete fjale ne perdorim dhe sot ne Anglisht u perplasa me fjalen shqipe Mendje ose qe pershkruhej me siper si montya. Ndoshta me sakte do ishte ment (kujtojme dialektin verior) qe eshte e njejte me rrenjen greke dhe ate latine. Nuk dua te dal ne teorite e perhershme se ne kemi dhene gjuhen, perkundrazi mendoj se kjo ka qene nje nder fjalet me te vjetra te botes (nuk ka rendesi kush e si e qysh, ne grekerve apo ne nga latinet), rendesi ka bukuria e nje fjale qe eshte kaq e vjeter dhe nocioni i pare qe njeriu ka pasur per te bere dallimin e nje personi me mend dhe atij qe nuk ka (dhe ne e kemi akoma ne perdorim ne trajten origjinale)
  2. mostro

    mostro Anëtar aktiv

    Re: Fjale te vjetra Ilire me kuptim dhe sot!

    Mesaplik
  3. jimmy84

    jimmy84 Fillestar

    Re: Fjale te vjetra Ilire me kuptim dhe sot!

    Disa nga rrenjet e fjaleve me te bukura dhe me te vjetra jane edhe:
    Di- Di(ell), Di(je), Di(turi), Di(të), D(r)i(të).
    Ar- Ar(flori), Ar(gjend), Ar(ë) dhe do ishte gje e bukur sikur nga kjo rrenje te dilte edhe fjala Art.(artistike)
  4. Mono

    Mono Fillestar

    Re: Fjale te vjetra Ilire me kuptim dhe sot!

    Faktikisht meqe u kujtova dhe per ditet e javes, ne i kemi tamam si shume shtetet e tjera. Te jete kjo nje perkthim i mesjetes per kalendarin Gregorian?

    (E diele - Dita e Diellit, e Hene - Dita e henes, E Marte - Dita e Marsit, e Merkurit, E enjte???, E Premte?)
  5. Asklipio

    Asklipio Fillestar

    Re: Fjale te vjetra Ilire me kuptim dhe sot!

    mend - ment - mendoj - mendimtar - mendim etc......
    Shqipja eshte e vetmja gjuhe qe i jep kuprim te plote duke ruajtur te plote formen origjinale pa u sforcuar si me rastin e greqishtes qe e shtrydhin e e perdhunojne kaq shume sa "afersia" eshte po aq e madhe sa eshte edhe afersia e Tokes me Neptunin. /pf/images/graemlins/sleep.gif /pf/images/graemlins/wink.gif
  6. kameleoni

    kameleoni Fillestar

    Re: Fjale te vjetra Ilire me kuptim dhe sot!

    Bora
    Agim (Mbreti Agron)
    Gdhend (Mbreti Gent)
    Dele (Dele)-Delmatae - Herodoti thoshte qe ne Dalmaci kishte shume dele
    Das - Dash
    Shkumbe - Scumbinus (Lumi Shkumbin)
    Aspeti - I Shpejti (Achili sipas fiseve jo-greke te veriut)
    Egjata - Via Egnatia
    Dyrrah - Dy Rrahe
    Aferdita - me shqip nuk ka ku te veje
    Hylli - Edhe kjo po ashtu mbreti i pare ilir qe dihet.
    Ustri (Istri)- Ushtri (Ushtar)
    Sica - Thika

    Nje gje eshte e qarte qe Romaket dhe Greket e lashte i korruptonin fjalet ilire ne gjuhen e tyre per shkak te mungeses se disa shkronjave si th, dh, sh,c (si cfare),e (si eshte) etj..etj..
  7. StillMandi

    StillMandi i fresket

    Re: Fjale te vjetra Ilire me kuptim dhe sot!

    Ndoshta dhe ujku vjen nga Uj ku? /pf/images/graemlins/smile.gif
  8. jimmy84

    jimmy84 Fillestar

    Re: Fjale te vjetra Ilire me kuptim dhe sot!

    E premte vjen nga fjala Premtim dhe eshte dita e Aferdites (Veneres) sepse midis te tjerash kjo ishte edhe perendesha e Shpreses dhe Premtimit.

    E enjte sipas nje varianti vjen nga fjala "enjtje" (kur fryhet nje vend i vrare) sepse eshte dita e Jupiterit dhe ne fakt planeti i Jupiterit ka vecantine qe eshte pothuaj i lengshem dhe eshte i "fryre" dmth i "enjtur".

    Mandi: Ujku vjen nga fjala Uje-Ik (dmth kur vjen ujku therja me vrap ne uje /pf/images/graemlins/laugh.gif /pf/images/graemlins/laugh.gif ) Ne fakt fjala origjinale ka qene Uk (ku U eshte rrenja e fjales U dhe K eshte rrenja e fjales Ik). Edhe sot e kesaj dite ne Veri ujkut i thone Uk.
  9. Asklipio

    Asklipio Fillestar

    Re: Fjale te vjetra Ilire me kuptim dhe sot!

    Shenimet e permbledhura te mia dhe te disa pjestareve te tjer ketu ne forum:

    Fjale qe jane 100 % shqip qe perdorin grekerit ne jeten e perditshme dhe qe i dine per greke.

    Kuvendjasume - kuvendojm ,(ne gr.sizitisi)
    besa - besa ,(ne gr,embistosini)
    sigurja - siguri ,(ne gr,asfalia)
    kalpazo - kaleroj (ne gr.kalit i thone alogo)
    koqino - e kuqe, per greqisht fjala perkatese eshte "erithro"
    kur treegojn oren thone psh " "deka para pende" ,dmth, "10 pa pese"e shikoni vete fjalen shqipe pa - ra = para,perpara (ne gr.para d.m.th. prin)

    Vradiazi ne greqisht = Vrar + zi ne shqip,qe dmth ngryset,erresoher,vjen mbremja.
    Kjo eshte thjesht nje mbetje nga gjuha shqipe sepse e kopjuar me kuptimin me te plote eshte fjala perkatese e re Greke skotiniazi qe dmth vritet,thyhet(dita) dhe vjen e zi,zeza,nata.
    Dmth ne shqip eshte vrar,vriter (dita) ndersa kopjacat grek i pershtaten fjalen e tyre te re skoto qe dmth vras ndersa mbaresa e dyte ngelet po ajo zi (darke).Ata i perdorin qe te dyja fjalet por kuptohet se cila eshte me pr Greket thone :
    Vradiazi = vradi + zi qe domethene erresohet.
    Renja e fjales vradi eshte ajo shqipe vra,vras dhe kete e kuptojme nga ajo qe kan perkthyer dhe formuar fjalen tjeter te re greke qe nenkupton erresiren,naten qe eshte skotinjazi,skotadi,qe domethene skoto = vras dhe zi eshte prap e njejta fjale ne shqipe.
    Pra sic e shikojme fjala vras eshte zevendesuar me fjalen skoto dhe eshte lene e njejte mbaresa e fjales zi

    A nuk themi ne eshte kohe e vrare ,pra e vrenjtur,e erresuar.
    Perendia (renia e dias,diellit,perendimi i diellit) vurunah ishte perenija e qiellit te nates qe ka si fjale korrespondente fjalen shqipe i vranet,vranesira e nates.

    Zi eshte 100 % fjale shqipe.Perendit dhe mitet i moren emrat sipas vetive te materies.
    Ne fillim u krijua materia pastaj dukuria dhe me pastaj vetia.
    Ne perdorim fjalen zi ne shume vende dhe me shume kuptime me rrenje te njejte.
    Zi,Ziu,Ziej,Zien,Zihen
    Skazmo = Ska ze,nuk flet ,mos fol,pa ze.
    Paratasi = Paralajmerim


    Fjale te nderkombetarizuara:

    Violet – Vije leta ,ose vije lehta,reze te lehta,ose vi,vjen e lehte.
    Talent = te lind ,ose lind dicka e re.
    Truble = trubulloj (ujin)



    A.Kola
    aristos (paristos,pari eshte),
    eleftheria (e leu,e leshoi) domethene liria ne greqisht por si rrenje ka shqipen "e leu, e le, e leshoj ,e le te lire)
    irini = paqe ,flala rrenje eshte shqipja ri,rini ,a nuk qendron koha ,dmth paqe,qetesi, rini = a nuk qendron koha dhe je i ri. (A.Kola)
    palami - pllem,pellembe
    Nga shqipja ujk,ulk,ulikos ne greqisht likos
    Siper,lart ne iper dhe ne latinisht anglisht - super

    Fjala etero = nje tjeter,ne arberisht thuhet"njeter".ketu shohim se "ntr"do te thote"nje tjeter" dhe jo thjesht "tjeter".Midis bashtingelloreve kan hyre zanoret dhe kemi"entero (en Etero) = nje tjeter ,pra ne arberisht "njeter"

    Terra = Toke = Terren,teren = Thaj.
    Fjala Homerike eshte ,tersome = thaj ,thahem.
    Por ne ne shqip kemi edhe fjalen nter,nderr,ter rrobat te thahen.

    Ter – Toke ,pra toka eshte e thate.
    Ne greqishten e re egsiston fjala e re steria ku shihet qarte rrenja e fjales shqipe ter
    “pa oke e ane “ = oqeane
    oke/a ka qene njesi matese e lashte! sic jane kilometrat e sotcem!

    “Mi ka varur buzet nje oke”

    Karrike (ka rri, ku rrin)


    shtrat (shtroje,shtrihem,shtat) kjo fjale ka me shume kuptimin e dyshekut (turqisht)

    edhe kete fjale greket e kane marre nga shqipja

    stroma (greqisht) shtroje (shqip)


    Vampir – Dhampir

    Ej ho me harrut me hedh ide dhe hipoteza te reja e? hajd se puno lala ene per ju.
    Kur isha i vogel si gjith kalamojt kisha qef me pa filma me vampira cudia ishte qe kur gjyshja me thonte mos i shif ato filma me vampira ajo e shqiptonte dhampira dhe un e qortoja se hollywoodi ka perhere te drejte. po kur degjova dhe nje plak tejter rastesisht te thonte po te njejten fjale dhe u habita. Perfundimi shum i thjeshte vampiri me Dhembe te gjate dhe pin Gjakun. DHAM-PIRI



    Shume fjalë rrjedhin nga njëra tjetra, ose kanë për bazë një fjalë të vjetër.

    Shembuj:

    1.Lugë - mund të jetë një ndër fjalët më të vjetra shqipe. Sot në gjuhën tonë ky term ka disa kuptime. LUG - do të thotë një gjë e shtypur në mes, në formë laku. Kjo fjalë sot është zgjeruar dhe përdoret për këto terma: LUG (-U) (-INA) - është një vend i rrafshët i rrethuar me kodrina, pra në mes i rrafshët ndërsa anash i ngritur. LUGË - mjet për ushqim, i cili ka formën e rrethit, i shtypur në mes (dhe me bisht). ULLUK - rrjedhë nga fjala LUG, është mjet ndërtimor që vendoset në çati për ecjen e ujit. Ka formën e lugut, në mes i rrafshtë ndërsa anash i ngritur. Bashkëtingullor të përbashkëta kanë germat L dhe G (K). G-ja nganjëher në disa krahina merr trajtën e K-së. PLUGU- mjet për lavrim, e ka formën e lugës.
    Këtu mund të vereni se si lidhen dhe ndryshohen zanoret në bashkëtingulloret bazë:
    - LuGina - LuGu
    - LuGë
    - ulLuK
    - pLuG

    2. ANIJE- është një fjalë që ka kuptimin e vendosjes së dickafit në të. Nga kjo fjalë janë ardhur fjalët: ANIJE - mjet lundrini, në të cilin mund të vendosemi apo të vendosim dicka për bartje. AN - ani i femrës apo mitra, ku është i vendosur fëmija para lindjes. ENË - mjet për vëndosjen e ushqimit. Bashkëtingullorja bazë e tyre është N-ja:
    - aNije
    - aN
    - eNë

    Sqarime:
    - nga një profesor kam ndëgjur ku thotë se fjala ANIJE është fjalë e vjetër Ilire, sepse në një dokument të vjetër romak, një kronist i asaj kohe shkruan se delegacionet nga populli Ilir vijnë me mjetin lundrues që ata i thonë: ANIJE. Sic duket në atë dokument tregohet fjala ANIJE për mjetin lundrues Ilir. Dhe pikërisht nga kjo bazë-fjalë, dijetarët mendojnë se rrjedhin edhe keto termat tjerë.
    - ndërsa fjala "ulluk" është fjalë e ardhur nga turqishtja, nga këta të fundit e marrur nga persishtja, ndërsa nga shkënctaret e cilësuar si fjalë shqipo-pellazgjishte apo indo-europiane, e cila ka depertuar nga trojet e dikurshme shqiptare dhe është kthyer më vonë e turqizuar.
  10. arjanit

    arjanit Guest

  11. kristi hoxha

    kristi hoxha Guest

    Me falni por mund te ma perkthej dikush kete fjal?
  12. BBB

    BBB Guest

    EPOO E KENI BERE SHUMM MIRE POR ME GJERSISHT DO ISHTE ME MIRE.:) SI DUKET POR PRAP JENI MIRE ..... NE DO TE KUPTOJM FJALET E VJETRA ILIRE ME KUPTIM!!......:hidhu:

Share This Page