Fjale te vjetra ilire me kuptim edhe sot!

Diskutime tek 'Gjuhësia' filluar nga Mono, 18 Oct 2005.

  1. Mono

    Mono Primus registratum

    Fjale te vjetra ilire me kuptim edhe sot!

    Mendja sa e vjeter qenka!

    Ndersa po kerkoja nje dite per prejadhjen e fjales muse dhe amuse ne Anglisht hasa kete pershkrim:
    </font><blockquote><font class="small">Citim:</font><hr />
    There are Greek dialect forms msa and moisa, and all three come from an original *montya. As to the further origins of this form, a clue is provided by the name of Mnemosyne, the goddess of memory and mother of the Muses. Her name is the Greek noun mnmosun “memory,” which comes from *mn-, an extended form of the Greek and Indo-European root *men-, “to think.” This is the root from which we derive amnesia (from Greek), mental (from Latin), and mind (from Germanic). The reconstructed form *montya that is the ancestor of Greek Mousa could then mean something like “having mental power.”

    [/ QUOTE ]

    Tani, duke menduar per mental dhe kete fjale ne perdorim dhe sot ne Anglisht u perplasa me fjalen shqipe Mendje ose qe pershkruhej me siper si montya. Ndoshta me sakte do ishte ment (kujtojme dialektin verior) qe eshte e njejte me rrenjen greke dhe ate latine. Nuk dua te dal ne teorite e perhershme se ne kemi dhene gjuhen, perkundrazi mendoj se kjo ka qene nje nder fjalet me te vjetra te botes (nuk ka rendesi kush e si e qysh, ne grekerve apo ne nga latinet), rendesi ka bukuria e nje fjale qe eshte kaq e vjeter dhe nocioni i pare qe njeriu ka pasur per te bere dallimin e nje personi me mend dhe atij qe nuk ka (dhe ne e kemi akoma ne perdorim ne trajten origjinale)
     
    joetisti_ likes this.
  2. mostro

    mostro Putraku

    Re: Fjale te vjetra Ilire me kuptim dhe sot!

    Mesaplik
     
  3. jimmy84

    jimmy84 Primus registratum

    Re: Fjale te vjetra Ilire me kuptim dhe sot!

    Disa nga rrenjet e fjaleve me te bukura dhe me te vjetra jane edhe:
    Di- Di(ell), Di(je), Di(turi), Di(të), D(r)i(të).
    Ar- Ar(flori), Ar(gjend), Ar(ë) dhe do ishte gje e bukur sikur nga kjo rrenje te dilte edhe fjala Art.(artistike)
     
    joetisti_ likes this.
  4. Mono

    Mono Primus registratum

    Re: Fjale te vjetra Ilire me kuptim dhe sot!

    Faktikisht meqe u kujtova dhe per ditet e javes, ne i kemi tamam si shume shtetet e tjera. Te jete kjo nje perkthim i mesjetes per kalendarin Gregorian?

    (E diele - Dita e Diellit, e Hene - Dita e henes, E Marte - Dita e Marsit, e Merkurit, E enjte???, E Premte?)
     
  5. Asklipio

    Asklipio Primus registratum

    Re: Fjale te vjetra Ilire me kuptim dhe sot!

    mend - ment - mendoj - mendimtar - mendim etc......
    Shqipja eshte e vetmja gjuhe qe i jep kuprim te plote duke ruajtur te plote formen origjinale pa u sforcuar si me rastin e greqishtes qe e shtrydhin e e perdhunojne kaq shume sa "afersia" eshte po aq e madhe sa eshte edhe afersia e Tokes me Neptunin. /pf/images/graemlins/sleep.gif /pf/images/graemlins/wink.gif
     
  6. kameleoni

    kameleoni Primus registratum

    Re: Fjale te vjetra Ilire me kuptim dhe sot!

    Bora
    Agim (Mbreti Agron)
    Gdhend (Mbreti Gent)
    Dele (Dele)-Delmatae - Herodoti thoshte qe ne Dalmaci kishte shume dele
    Das - Dash
    Shkumbe - Scumbinus (Lumi Shkumbin)
    Aspeti - I Shpejti (Achili sipas fiseve jo-greke te veriut)
    Egjata - Via Egnatia
    Dyrrah - Dy Rrahe
    Aferdita - me shqip nuk ka ku te veje
    Hylli - Edhe kjo po ashtu mbreti i pare ilir qe dihet.
    Ustri (Istri)- Ushtri (Ushtar)
    Sica - Thika

    Nje gje eshte e qarte qe Romaket dhe Greket e lashte i korruptonin fjalet ilire ne gjuhen e tyre per shkak te mungeses se disa shkronjave si th, dh, sh,c (si cfare),e (si eshte) etj..etj..
     
  7. Al-Punk

    Al-Punk Still here

    Re: Fjale te vjetra Ilire me kuptim dhe sot!

    Ndoshta dhe ujku vjen nga Uj ku? /pf/images/graemlins/smile.gif
     
  8. jimmy84

    jimmy84 Primus registratum

    Re: Fjale te vjetra Ilire me kuptim dhe sot!

    E premte vjen nga fjala Premtim dhe eshte dita e Aferdites (Veneres) sepse midis te tjerash kjo ishte edhe perendesha e Shpreses dhe Premtimit.

    E enjte sipas nje varianti vjen nga fjala "enjtje" (kur fryhet nje vend i vrare) sepse eshte dita e Jupiterit dhe ne fakt planeti i Jupiterit ka vecantine qe eshte pothuaj i lengshem dhe eshte i "fryre" dmth i "enjtur".

    Mandi: Ujku vjen nga fjala Uje-Ik (dmth kur vjen ujku therja me vrap ne uje /pf/images/graemlins/laugh.gif /pf/images/graemlins/laugh.gif ) Ne fakt fjala origjinale ka qene Uk (ku U eshte rrenja e fjales U dhe K eshte rrenja e fjales Ik). Edhe sot e kesaj dite ne Veri ujkut i thone Uk.
     
  9. Asklipio

    Asklipio Primus registratum

    Re: Fjale te vjetra Ilire me kuptim dhe sot!

    Shenimet e permbledhura te mia dhe te disa pjestareve te tjer ketu ne forum:

    Fjale qe jane 100 % shqip qe perdorin grekerit ne jeten e perditshme dhe qe i dine per greke.

    Kuvendjasume - kuvendojm ,(ne gr.sizitisi)
    besa - besa ,(ne gr,embistosini)
    sigurja - siguri ,(ne gr,asfalia)
    kalpazo - kaleroj (ne gr.kalit i thone alogo)
    koqino - e kuqe, per greqisht fjala perkatese eshte "erithro"
    kur treegojn oren thone psh " "deka para pende" ,dmth, "10 pa pese"e shikoni vete fjalen shqipe pa - ra = para,perpara (ne gr.para d.m.th. prin)

    Vradiazi ne greqisht = Vrar + zi ne shqip,qe dmth ngryset,erresoher,vjen mbremja.
    Kjo eshte thjesht nje mbetje nga gjuha shqipe sepse e kopjuar me kuptimin me te plote eshte fjala perkatese e re Greke skotiniazi qe dmth vritet,thyhet(dita) dhe vjen e zi,zeza,nata.
    Dmth ne shqip eshte vrar,vriter (dita) ndersa kopjacat grek i pershtaten fjalen e tyre te re skoto qe dmth vras ndersa mbaresa e dyte ngelet po ajo zi (darke).Ata i perdorin qe te dyja fjalet por kuptohet se cila eshte me pr Greket thone :
    Vradiazi = vradi + zi qe domethene erresohet.
    Renja e fjales vradi eshte ajo shqipe vra,vras dhe kete e kuptojme nga ajo qe kan perkthyer dhe formuar fjalen tjeter te re greke qe nenkupton erresiren,naten qe eshte skotinjazi,skotadi,qe domethene skoto = vras dhe zi eshte prap e njejta fjale ne shqipe.
    Pra sic e shikojme fjala vras eshte zevendesuar me fjalen skoto dhe eshte lene e njejte mbaresa e fjales zi

    A nuk themi ne eshte kohe e vrare ,pra e vrenjtur,e erresuar.
    Perendia (renia e dias,diellit,perendimi i diellit) vurunah ishte perenija e qiellit te nates qe ka si fjale korrespondente fjalen shqipe i vranet,vranesira e nates.

    Zi eshte 100 % fjale shqipe.Perendit dhe mitet i moren emrat sipas vetive te materies.
    Ne fillim u krijua materia pastaj dukuria dhe me pastaj vetia.
    Ne perdorim fjalen zi ne shume vende dhe me shume kuptime me rrenje te njejte.
    Zi,Ziu,Ziej,Zien,Zihen
    Skazmo = Ska ze,nuk flet ,mos fol,pa ze.
    Paratasi = Paralajmerim


    Fjale te nderkombetarizuara:

    Violet – Vije leta ,ose vije lehta,reze te lehta,ose vi,vjen e lehte.
    Talent = te lind ,ose lind dicka e re.
    Truble = trubulloj (ujin)



    A.Kola
    aristos (paristos,pari eshte),
    eleftheria (e leu,e leshoi) domethene liria ne greqisht por si rrenje ka shqipen "e leu, e le, e leshoj ,e le te lire)
    irini = paqe ,flala rrenje eshte shqipja ri,rini ,a nuk qendron koha ,dmth paqe,qetesi, rini = a nuk qendron koha dhe je i ri. (A.Kola)
    palami - pllem,pellembe
    Nga shqipja ujk,ulk,ulikos ne greqisht likos
    Siper,lart ne iper dhe ne latinisht anglisht - super

    Fjala etero = nje tjeter,ne arberisht thuhet"njeter".ketu shohim se "ntr"do te thote"nje tjeter" dhe jo thjesht "tjeter".Midis bashtingelloreve kan hyre zanoret dhe kemi"entero (en Etero) = nje tjeter ,pra ne arberisht "njeter"

    Terra = Toke = Terren,teren = Thaj.
    Fjala Homerike eshte ,tersome = thaj ,thahem.
    Por ne ne shqip kemi edhe fjalen nter,nderr,ter rrobat te thahen.

    Ter – Toke ,pra toka eshte e thate.
    Ne greqishten e re egsiston fjala e re steria ku shihet qarte rrenja e fjales shqipe ter
    “pa oke e ane “ = oqeane
    oke/a ka qene njesi matese e lashte! sic jane kilometrat e sotcem!

    “Mi ka varur buzet nje oke”

    Karrike (ka rri, ku rrin)


    shtrat (shtroje,shtrihem,shtat) kjo fjale ka me shume kuptimin e dyshekut (turqisht)

    edhe kete fjale greket e kane marre nga shqipja

    stroma (greqisht) shtroje (shqip)


    Vampir – Dhampir

    Ej ho me harrut me hedh ide dhe hipoteza te reja e? hajd se puno lala ene per ju.
    Kur isha i vogel si gjith kalamojt kisha qef me pa filma me vampira cudia ishte qe kur gjyshja me thonte mos i shif ato filma me vampira ajo e shqiptonte dhampira dhe un e qortoja se hollywoodi ka perhere te drejte. po kur degjova dhe nje plak tejter rastesisht te thonte po te njejten fjale dhe u habita. Perfundimi shum i thjeshte vampiri me Dhembe te gjate dhe pin Gjakun. DHAM-PIRI



    Shume fjalë rrjedhin nga njëra tjetra, ose kanë për bazë një fjalë të vjetër.

    Shembuj:

    1.Lugë - mund të jetë një ndër fjalët më të vjetra shqipe. Sot në gjuhën tonë ky term ka disa kuptime. LUG - do të thotë një gjë e shtypur në mes, në formë laku. Kjo fjalë sot është zgjeruar dhe përdoret për këto terma: LUG (-U) (-INA) - është një vend i rrafshët i rrethuar me kodrina, pra në mes i rrafshët ndërsa anash i ngritur. LUGË - mjet për ushqim, i cili ka formën e rrethit, i shtypur në mes (dhe me bisht). ULLUK - rrjedhë nga fjala LUG, është mjet ndërtimor që vendoset në çati për ecjen e ujit. Ka formën e lugut, në mes i rrafshtë ndërsa anash i ngritur. Bashkëtingullor të përbashkëta kanë germat L dhe G (K). G-ja nganjëher në disa krahina merr trajtën e K-së. PLUGU- mjet për lavrim, e ka formën e lugës.
    Këtu mund të vereni se si lidhen dhe ndryshohen zanoret në bashkëtingulloret bazë:
    - LuGina - LuGu
    - LuGë
    - ulLuK
    - pLuG

    2. ANIJE- është një fjalë që ka kuptimin e vendosjes së dickafit në të. Nga kjo fjalë janë ardhur fjalët: ANIJE - mjet lundrini, në të cilin mund të vendosemi apo të vendosim dicka për bartje. AN - ani i femrës apo mitra, ku është i vendosur fëmija para lindjes. ENË - mjet për vëndosjen e ushqimit. Bashkëtingullorja bazë e tyre është N-ja:
    - aNije
    - aN
    - eNë

    Sqarime:
    - nga një profesor kam ndëgjur ku thotë se fjala ANIJE është fjalë e vjetër Ilire, sepse në një dokument të vjetër romak, një kronist i asaj kohe shkruan se delegacionet nga populli Ilir vijnë me mjetin lundrues që ata i thonë: ANIJE. Sic duket në atë dokument tregohet fjala ANIJE për mjetin lundrues Ilir. Dhe pikërisht nga kjo bazë-fjalë, dijetarët mendojnë se rrjedhin edhe keto termat tjerë.
    - ndërsa fjala "ulluk" është fjalë e ardhur nga turqishtja, nga këta të fundit e marrur nga persishtja, ndërsa nga shkënctaret e cilësuar si fjalë shqipo-pellazgjishte apo indo-europiane, e cila ka depertuar nga trojet e dikurshme shqiptare dhe është kthyer më vonë e turqizuar.
     
  10. arjanit

    arjanit Guest

     
  11. kristi hoxha

    kristi hoxha Guest

    Me falni por mund te ma perkthej dikush kete fjal?
     
  12. BBB

    BBB Guest

    EPOO E KENI BERE SHUMM MIRE POR ME GJERSISHT DO ISHTE ME MIRE.:) SI DUKET POR PRAP JENI MIRE ..... NE DO TE KUPTOJM FJALET E VJETRA ILIRE ME KUPTIM!!......:hidhu:
     
  13. joetisti_

    joetisti_ Pietrae stellaris

    E enjte - dita e Jupiterit
    E premte - dita e Venusit
    E shtune - dita e Saturnit
    (mbase edhe gabohem)

    naten e mire dhe nje mengjes te kristalte tgj!
     
    Balahk likes this.
  14. Ameliè

    Ameliè Forumium qytetaris

    Gjithe keto albanalog....
     
    Hektor12 likes this.
  15. Hektor12

    Hektor12 Pietrae stellaris

    Shqipja, gjuha që flitej dhe shkruhej shtatë mijë vjet më parë, pesë mijë vjet para Homerit
    Edhe germat e përdorura në të dyja poemat e Homerit janë germa të abecedarit pellazg, i njohur qysh në kulturën pellazge Vinkë-Turdas (mijëvjeçari 6 p.e.s.) dhe i përhapur më pas në viset e tjera të mesdheut, që e huazuan grekët dhe latinët…

    June 12, 2016
    [​IMG]
    Luftulla Peza

    Studimi modern i gjuhës shqipe mund të themi se ka filluar me dijetarin dhe gjuhtarin e shquar arbëresh Zef Krispi, i cili në vitin 1831 botoi librin “Shqipja nëna e gjuhëve”. Ky është studim madhor për gjuhën shqipe dhe Krispin duhet ta njohim si themeluesin e studimit modern të gjuhës shqipe dhe Albnologjisë. Prandaj libri i tij duhet të jetë si kurani dhe bibla e të gjithë studiuesve të gjuhës shqipe. Por vepra e tij me rëndësi të madhe, fatkeqësisht nuk njihet nga gjuhtarët shqiptar, ata pa baza shkencore i mohojnë arritjet e Krispit, nuk e studiojnë atë dhe nuk e pëmendin asnjë herë në referimet shkencore.
    Duke qenë profesor dhe njohës i mirë i gjuhëve shqipe, latine dhe greke në Universitetin e Kalabrisë, ai zbuloi se në Iliadën e Homerit dhe në shkrimet e autorëve antikë, ndodhen shumë fjalë të gjuhës pellazge, që kanë të njëjtin kuptim si në gjuhën e sotme shqipe. Duke bërë krahasimet e nevojshme midis gjuhëve të mësipërme dhe thelluar në literaturën përkatëse, ai arriti të zbulojë fjalë të lashta, me të cilat ndërtoi edhe fjalorin pallazgjisht-shqip. Me ndryshime të vogla, janë po ato fjalë si në njwrën ashtu edhe në tjetrën. Kështu ai arriti në përfundimin se gjuha shqipe e ka zanafillën tek gjuha pellazge, tek Homeri. Krispi shkruan:
    “Duke gjurmuar origjinën e gjuhës greke, është një gjë e bukur të shohësh se si ajo të kthen, në pjesën e saj më të madhe, te shqipja. Si nuk u dashka, pra, të ngjallë një interes të madh kjo gjuhë, mbase më e lashtë se greqishtja dhe, në thelb, gjuha me të cilën flitej në shekujt para Homerit?”
    Fjalori pellazgjisht-shqip i Krispit (sipas Liljan Peza 2014)
    FJALË PELLAZGE SHQIP FJALË PELLAZGE SHQIP

    [​IMG]

    Fjalori pellazgjisht-shqip i Krispit (sipas Liljan Peza 2014)
    FJALË PELLAZGE SHQIP FJALË PELLAZGE SHQIP
    Priam
    Helen
    Deukalion
    Mysc
    crye
    crue
    dora
    me diegune
    me ditum
    me dezur
    nani
    diellios
    chien
    prusc, pruss
    dora
    scambi
    pem
    bist
    zien
    ziarm
    mij
    duri, druri
    vent
    dervent
    scop
    si
    sit
    pyel
    uli
    denso
    plot
    me lutem
    schypeia
    zaal, zal
    therune
    me preem
    me ngrane
    me kruem
    diers
    me eschelë
    me ruotun
    grua
    chata
    skepëtim
    printh
    i parë jam
    e lëna
    dheu ka luan
    mish
    krye, koka
    krue, kroi, burimi
    dora
    me djegun, me djeg
    me dit, di
    me ndez
    tani
    dielli i mbrëmjes
    qen
    prush
    dora
    shkambi, shkëmbi
    pema, frutat
    bisht
    zjen
    zjarrm, zjarr
    miu
    druri
    vend
    vend si portë, si derë
    shkop
    sy
    sytë
    pyll
    ylli
    i dendur
    plot
    lutem
    shqipja, shqiponja
    zallishte
    ther
    pres, me pre
    me ngranë
    me krue
    djersë
    me e shkel
    ruaj
    grua
    hata
    shkreptima, rrufeja
    prind
    frikë
    bastinë
    pituem
    punuem
    prim
    gneri
    kurm
    hund
    sisa
    camb
    krypa
    ngrane
    stepia
    luem
    lam
    kuituer
    brescen
    jurti
    i rij
    ve
    pata, pota
    sa ast
    si ist
    mir
    chiel
    schioch
    strat
    bukrë
    lucta
    buzë
    capschiore
    drith
    bucca, bucela, bek
    falem
    byk
    barth
    curr
    dialthi
    clan
    drapen
    skepari
    hiri
    molë
    lule
    frikë, dridhje, ankth
    pronë vogël toke
    pyes
    punoj
    prij, shkoj përpara
    njeri
    kurm, trung
    hundë
    sisa
    kambë
    krypa, kripa
    me ngran
    shtëpia
    lyej
    laj
    kujtoj
    breshër
    i urti
    i ri
    ve, veza
    pata
    sa asht
    si është
    mir
    qiell
    shok
    shtrat
    i bukur
    lufta
    buzë, puthje
    kafshore, kafshatë
    drith
    buka
    falem, përshëndes
    byk, kashtë
    i bardhë
    korrur
    djali
    qaj
    drapri
    sqepari
    hiri, hijeshi
    molla
    lule
    Duke studiuar Iliadën dhe Odisenë kemi gjetur se ato fillojnë me fjalë të gjuhës shqipe:

    Edhe në poemën ODISEA titulli dhe fjalët e para të këngës së parë i përkasin gjuhës pellazge:
    ODDYSSEY Titulli i poemës
    Ἄνδρα μοι ἔννεπε… fjalët e para të
    këngës së parë = Odhës, udhës, udhëtar

    = ANDRA MOI ENEPE = Andër moj më jep

    Edhe germat e përdorura në të dyja poemat e Homerit janë germa të abecedarit pellazg, i njohur qysh në kulturën pellazge Vinkë-Turdas (mijëvjeçari 6 p.e.s.) dhe i përhapur më pas në viset e tjera të mesdheut, që e huazuan grekët dhe latinët, për të shkruar gjuhët e tyre. Por më tepër fjalë shqipe në Iliadë ka gjetur studiuesi A. Boçi (2012).
    Këto të dhëna të rëndësishme duhet të ishin në themel të gjuhësisë sonë, si dokumenti më i vjetër i shkruar i gjuhës shqipe, por gjuhtarët dhe historianët tanë nuk duan ti pranojnë, duke shkelur të gjitha rregullat shkencore.
     

Shpërndajeni këtë faqe