Fjale te vjetra ilire me kuptim edhe sot!

Diskutime tek 'Gjuhësia' filluar nga Mono, 18 Oct 2005.

Rapid IPTV | Premium IPTV Subscription | IPTV | Internet TV
  1. Mono

    Mono Primus registratum

    Fjale te vjetra ilire me kuptim edhe sot!

    Mendja sa e vjeter qenka!

    Ndersa po kerkoja nje dite per prejadhjen e fjales muse dhe amuse ne Anglisht hasa kete pershkrim:
    </font><blockquote><font class="small">Citim:</font><hr />
    There are Greek dialect forms msa and moisa, and all three come from an original *montya. As to the further origins of this form, a clue is provided by the name of Mnemosyne, the goddess of memory and mother of the Muses. Her name is the Greek noun mnmosun “memory,” which comes from *mn-, an extended form of the Greek and Indo-European root *men-, “to think.” This is the root from which we derive amnesia (from Greek), mental (from Latin), and mind (from Germanic). The reconstructed form *montya that is the ancestor of Greek Mousa could then mean something like “having mental power.”

    [/ QUOTE ]

    Tani, duke menduar per mental dhe kete fjale ne perdorim dhe sot ne Anglisht u perplasa me fjalen shqipe Mendje ose qe pershkruhej me siper si montya. Ndoshta me sakte do ishte ment (kujtojme dialektin verior) qe eshte e njejte me rrenjen greke dhe ate latine. Nuk dua te dal ne teorite e perhershme se ne kemi dhene gjuhen, perkundrazi mendoj se kjo ka qene nje nder fjalet me te vjetra te botes (nuk ka rendesi kush e si e qysh, ne grekerve apo ne nga latinet), rendesi ka bukuria e nje fjale qe eshte kaq e vjeter dhe nocioni i pare qe njeriu ka pasur per te bere dallimin e nje personi me mend dhe atij qe nuk ka (dhe ne e kemi akoma ne perdorim ne trajten origjinale)
     
    joetisti_ likes this.
  2. mostro

    mostro Putraku

    Re: Fjale te vjetra Ilire me kuptim dhe sot!

    Mesaplik
     
  3. jimmy84

    jimmy84 Primus registratum

    Re: Fjale te vjetra Ilire me kuptim dhe sot!

    Disa nga rrenjet e fjaleve me te bukura dhe me te vjetra jane edhe:
    Di- Di(ell), Di(je), Di(turi), Di(të), D(r)i(të).
    Ar- Ar(flori), Ar(gjend), Ar(ë) dhe do ishte gje e bukur sikur nga kjo rrenje te dilte edhe fjala Art.(artistike)
     
    joetisti_ likes this.
  4. Mono

    Mono Primus registratum

    Re: Fjale te vjetra Ilire me kuptim dhe sot!

    Faktikisht meqe u kujtova dhe per ditet e javes, ne i kemi tamam si shume shtetet e tjera. Te jete kjo nje perkthim i mesjetes per kalendarin Gregorian?

    (E diele - Dita e Diellit, e Hene - Dita e henes, E Marte - Dita e Marsit, e Merkurit, E enjte???, E Premte?)
     
  5. Asklipio

    Asklipio Primus registratum

    Re: Fjale te vjetra Ilire me kuptim dhe sot!

    mend - ment - mendoj - mendimtar - mendim etc......
    Shqipja eshte e vetmja gjuhe qe i jep kuprim te plote duke ruajtur te plote formen origjinale pa u sforcuar si me rastin e greqishtes qe e shtrydhin e e perdhunojne kaq shume sa "afersia" eshte po aq e madhe sa eshte edhe afersia e Tokes me Neptunin. /pf/images/graemlins/sleep.gif /pf/images/graemlins/wink.gif
     
  6. kameleoni

    kameleoni Primus registratum

    Re: Fjale te vjetra Ilire me kuptim dhe sot!

    Bora
    Agim (Mbreti Agron)
    Gdhend (Mbreti Gent)
    Dele (Dele)-Delmatae - Herodoti thoshte qe ne Dalmaci kishte shume dele
    Das - Dash
    Shkumbe - Scumbinus (Lumi Shkumbin)
    Aspeti - I Shpejti (Achili sipas fiseve jo-greke te veriut)
    Egjata - Via Egnatia
    Dyrrah - Dy Rrahe
    Aferdita - me shqip nuk ka ku te veje
    Hylli - Edhe kjo po ashtu mbreti i pare ilir qe dihet.
    Ustri (Istri)- Ushtri (Ushtar)
    Sica - Thika

    Nje gje eshte e qarte qe Romaket dhe Greket e lashte i korruptonin fjalet ilire ne gjuhen e tyre per shkak te mungeses se disa shkronjave si th, dh, sh,c (si cfare),e (si eshte) etj..etj..
     
  7. Al-Punk

    Al-Punk Still here

    Re: Fjale te vjetra Ilire me kuptim dhe sot!

    Ndoshta dhe ujku vjen nga Uj ku? /pf/images/graemlins/smile.gif
     
  8. jimmy84

    jimmy84 Primus registratum

    Re: Fjale te vjetra Ilire me kuptim dhe sot!

    E premte vjen nga fjala Premtim dhe eshte dita e Aferdites (Veneres) sepse midis te tjerash kjo ishte edhe perendesha e Shpreses dhe Premtimit.

    E enjte sipas nje varianti vjen nga fjala "enjtje" (kur fryhet nje vend i vrare) sepse eshte dita e Jupiterit dhe ne fakt planeti i Jupiterit ka vecantine qe eshte pothuaj i lengshem dhe eshte i "fryre" dmth i "enjtur".

    Mandi: Ujku vjen nga fjala Uje-Ik (dmth kur vjen ujku therja me vrap ne uje /pf/images/graemlins/laugh.gif /pf/images/graemlins/laugh.gif ) Ne fakt fjala origjinale ka qene Uk (ku U eshte rrenja e fjales U dhe K eshte rrenja e fjales Ik). Edhe sot e kesaj dite ne Veri ujkut i thone Uk.
     
  9. Asklipio

    Asklipio Primus registratum

    Re: Fjale te vjetra Ilire me kuptim dhe sot!

    Shenimet e permbledhura te mia dhe te disa pjestareve te tjer ketu ne forum:

    Fjale qe jane 100 % shqip qe perdorin grekerit ne jeten e perditshme dhe qe i dine per greke.

    Kuvendjasume - kuvendojm ,(ne gr.sizitisi)
    besa - besa ,(ne gr,embistosini)
    sigurja - siguri ,(ne gr,asfalia)
    kalpazo - kaleroj (ne gr.kalit i thone alogo)
    koqino - e kuqe, per greqisht fjala perkatese eshte "erithro"
    kur treegojn oren thone psh " "deka para pende" ,dmth, "10 pa pese"e shikoni vete fjalen shqipe pa - ra = para,perpara (ne gr.para d.m.th. prin)

    Vradiazi ne greqisht = Vrar + zi ne shqip,qe dmth ngryset,erresoher,vjen mbremja.
    Kjo eshte thjesht nje mbetje nga gjuha shqipe sepse e kopjuar me kuptimin me te plote eshte fjala perkatese e re Greke skotiniazi qe dmth vritet,thyhet(dita) dhe vjen e zi,zeza,nata.
    Dmth ne shqip eshte vrar,vriter (dita) ndersa kopjacat grek i pershtaten fjalen e tyre te re skoto qe dmth vras ndersa mbaresa e dyte ngelet po ajo zi (darke).Ata i perdorin qe te dyja fjalet por kuptohet se cila eshte me pr Greket thone :
    Vradiazi = vradi + zi qe domethene erresohet.
    Renja e fjales vradi eshte ajo shqipe vra,vras dhe kete e kuptojme nga ajo qe kan perkthyer dhe formuar fjalen tjeter te re greke qe nenkupton erresiren,naten qe eshte skotinjazi,skotadi,qe domethene skoto = vras dhe zi eshte prap e njejta fjale ne shqipe.
    Pra sic e shikojme fjala vras eshte zevendesuar me fjalen skoto dhe eshte lene e njejte mbaresa e fjales zi

    A nuk themi ne eshte kohe e vrare ,pra e vrenjtur,e erresuar.
    Perendia (renia e dias,diellit,perendimi i diellit) vurunah ishte perenija e qiellit te nates qe ka si fjale korrespondente fjalen shqipe i vranet,vranesira e nates.

    Zi eshte 100 % fjale shqipe.Perendit dhe mitet i moren emrat sipas vetive te materies.
    Ne fillim u krijua materia pastaj dukuria dhe me pastaj vetia.
    Ne perdorim fjalen zi ne shume vende dhe me shume kuptime me rrenje te njejte.
    Zi,Ziu,Ziej,Zien,Zihen
    Skazmo = Ska ze,nuk flet ,mos fol,pa ze.
    Paratasi = Paralajmerim


    Fjale te nderkombetarizuara:

    Violet – Vije leta ,ose vije lehta,reze te lehta,ose vi,vjen e lehte.
    Talent = te lind ,ose lind dicka e re.
    Truble = trubulloj (ujin)



    A.Kola
    aristos (paristos,pari eshte),
    eleftheria (e leu,e leshoi) domethene liria ne greqisht por si rrenje ka shqipen "e leu, e le, e leshoj ,e le te lire)
    irini = paqe ,flala rrenje eshte shqipja ri,rini ,a nuk qendron koha ,dmth paqe,qetesi, rini = a nuk qendron koha dhe je i ri. (A.Kola)
    palami - pllem,pellembe
    Nga shqipja ujk,ulk,ulikos ne greqisht likos
    Siper,lart ne iper dhe ne latinisht anglisht - super

    Fjala etero = nje tjeter,ne arberisht thuhet"njeter".ketu shohim se "ntr"do te thote"nje tjeter" dhe jo thjesht "tjeter".Midis bashtingelloreve kan hyre zanoret dhe kemi"entero (en Etero) = nje tjeter ,pra ne arberisht "njeter"

    Terra = Toke = Terren,teren = Thaj.
    Fjala Homerike eshte ,tersome = thaj ,thahem.
    Por ne ne shqip kemi edhe fjalen nter,nderr,ter rrobat te thahen.

    Ter – Toke ,pra toka eshte e thate.
    Ne greqishten e re egsiston fjala e re steria ku shihet qarte rrenja e fjales shqipe ter
    “pa oke e ane “ = oqeane
    oke/a ka qene njesi matese e lashte! sic jane kilometrat e sotcem!

    “Mi ka varur buzet nje oke”

    Karrike (ka rri, ku rrin)


    shtrat (shtroje,shtrihem,shtat) kjo fjale ka me shume kuptimin e dyshekut (turqisht)

    edhe kete fjale greket e kane marre nga shqipja

    stroma (greqisht) shtroje (shqip)


    Vampir – Dhampir

    Ej ho me harrut me hedh ide dhe hipoteza te reja e? hajd se puno lala ene per ju.
    Kur isha i vogel si gjith kalamojt kisha qef me pa filma me vampira cudia ishte qe kur gjyshja me thonte mos i shif ato filma me vampira ajo e shqiptonte dhampira dhe un e qortoja se hollywoodi ka perhere te drejte. po kur degjova dhe nje plak tejter rastesisht te thonte po te njejten fjale dhe u habita. Perfundimi shum i thjeshte vampiri me Dhembe te gjate dhe pin Gjakun. DHAM-PIRI



    Shume fjalë rrjedhin nga njëra tjetra, ose kanë për bazë një fjalë të vjetër.

    Shembuj:

    1.Lugë - mund të jetë një ndër fjalët më të vjetra shqipe. Sot në gjuhën tonë ky term ka disa kuptime. LUG - do të thotë një gjë e shtypur në mes, në formë laku. Kjo fjalë sot është zgjeruar dhe përdoret për këto terma: LUG (-U) (-INA) - është një vend i rrafshët i rrethuar me kodrina, pra në mes i rrafshët ndërsa anash i ngritur. LUGË - mjet për ushqim, i cili ka formën e rrethit, i shtypur në mes (dhe me bisht). ULLUK - rrjedhë nga fjala LUG, është mjet ndërtimor që vendoset në çati për ecjen e ujit. Ka formën e lugut, në mes i rrafshtë ndërsa anash i ngritur. Bashkëtingullor të përbashkëta kanë germat L dhe G (K). G-ja nganjëher në disa krahina merr trajtën e K-së. PLUGU- mjet për lavrim, e ka formën e lugës.
    Këtu mund të vereni se si lidhen dhe ndryshohen zanoret në bashkëtingulloret bazë:
    - LuGina - LuGu
    - LuGë
    - ulLuK
    - pLuG

    2. ANIJE- është një fjalë që ka kuptimin e vendosjes së dickafit në të. Nga kjo fjalë janë ardhur fjalët: ANIJE - mjet lundrini, në të cilin mund të vendosemi apo të vendosim dicka për bartje. AN - ani i femrës apo mitra, ku është i vendosur fëmija para lindjes. ENË - mjet për vëndosjen e ushqimit. Bashkëtingullorja bazë e tyre është N-ja:
    - aNije
    - aN
    - eNë

    Sqarime:
    - nga një profesor kam ndëgjur ku thotë se fjala ANIJE është fjalë e vjetër Ilire, sepse në një dokument të vjetër romak, një kronist i asaj kohe shkruan se delegacionet nga populli Ilir vijnë me mjetin lundrues që ata i thonë: ANIJE. Sic duket në atë dokument tregohet fjala ANIJE për mjetin lundrues Ilir. Dhe pikërisht nga kjo bazë-fjalë, dijetarët mendojnë se rrjedhin edhe keto termat tjerë.
    - ndërsa fjala "ulluk" është fjalë e ardhur nga turqishtja, nga këta të fundit e marrur nga persishtja, ndërsa nga shkënctaret e cilësuar si fjalë shqipo-pellazgjishte apo indo-europiane, e cila ka depertuar nga trojet e dikurshme shqiptare dhe është kthyer më vonë e turqizuar.
     
  10. arjanit

    arjanit Guest

     
  11. kristi hoxha

    kristi hoxha Guest

    Me falni por mund te ma perkthej dikush kete fjal?
     
  12. BBB

    BBB Guest

    EPOO E KENI BERE SHUMM MIRE POR ME GJERSISHT DO ISHTE ME MIRE.:) SI DUKET POR PRAP JENI MIRE ..... NE DO TE KUPTOJM FJALET E VJETRA ILIRE ME KUPTIM!!......:hidhu:
     
  13. joetisti_

    joetisti_ Pietrae stellaris

    E enjte - dita e Jupiterit
    E premte - dita e Venusit
    E shtune - dita e Saturnit
    (mbase edhe gabohem)

    naten e mire dhe nje mengjes te kristalte tgj!
     
    Balahk likes this.
  14. Ameliè

    Ameliè Forumium qytetaris

    Gjithe keto albanalog....
     

Shpërndajeni këtë faqe